Ino ninzi pulasitiki iinda kubota yakupya?
Kupanga zintu munzila iiteteete ninzila yakupanga zintu iijatikizya kupya mapulasitiki kusikila akabe aanguzu mpawo akubumba muzibeela zimwi kubelesya chibumbwa. Kusala pulasitiki yeelede nchintu chipati loko Kupanga kupya nzila, mbuli mapulasitiki aasiyene mbwaajisi bube bwiindene akubelesya. Ino, ino nipulasitiki nzi iinda kubota yakupya? Eechi chibalo chiyoolanga-langa mapulasitiki manji aadumide aakupanga zintu zipya abubotu bwazyo abubi bwazyo kuti zikugwasye kusala kabotu.

1. Polyethylene Terephthalate (PET)
PET nipulasitiki iibelesyegwa kapati mukupakila chakulya azyakunywa. Bubotu bwayo bupati bubikkilizya:
- Kusalala kupati: PET ilijisi kusalala kubotu, kupa kuti zintu zitondezyegwe antangalala.
- Kukakatila kwamakemikalu: PET ilakonzya kukazyigwa amakemikalu miingi alimwi taifwambaani kubola pe.
- Kukonzya kubelesegwa lubo: PET nchintu chikonzya kubelesegwa lubo, chizuzikizya ziyandikana zyabusena.
Nokuba boobo, bubi bwa PET mbwakuti taikonzyi kuzumanana kupya, nkaambo ilakonzya kubola aawo nokwapya loko, aboobo chiyandikana kuti ibelesyegwe kabotu aawo nokwapya kapati.
2. Polypropylene (PP)
PP nipulasitiki iitakatazyi pe alimwi iyumide iibelesyegwa kapati mubusilisi, mumabbokesi aazyakulya, amuzibeela zyamyootokala. Bubotu bwayo bupati bubikkilizya:
- Kukazya kupya kubotu: PP ilakonzya kukazya kupya kubotu alimwi ilakonzya kukkala kabotu mumasena aapya kapati.
- Kukazya kwamakemikalu kuyumu: PP ilakonzya kukazya ma asidi manji, ma base, alimwi azintu zipangwa azintu zipona.
- Muulo muniini: Kweezyanisya amapulasitiki aambi aapanga mulilo, PP ilaa muulo musyoonto wakupanga, aboobo ilakonzya kuchitwa munzila mpati.
Bubi bwa PP mbwakuti taikwe kusalala pe, kupa kuti itabelesyegwi pe kubelesyegwa muzintu ziyandika kusalala kupati mbuli PET.
3. Polyvinyl Chloride (PVC)
PVC nchintu chidula loko mpawo nchuubauba kuchita pulasitiki yakupanga mulilo zibelesyegwa kapati muzintu zyakuyasya, zibelesyo zyabusilisi, antoomwe akupakila. Bubotu bwayo bupati bubikkilizya:
- Nguzu zyamunchina zipati: PVC ilijisi nguzu zyamuncini zibotu akuyuma, kweelela kupanga zintu ziyumu.
- Kukazyigwa kwamakemikalu: PVC ilakonzya kukazyigwa amakemikalu miingi alimwi taifwambaani kubola pe.
- Kuba aapulastiki: PVC nchuubauba kuchita mpawo ilakonzya kuchinchululwa azintu zyiingi kuchitila kuti ichinche bube bwayo.
Nokuba boobo, bubi bwa PVC mbwakuti taibeleki kabotu kubusena, nkaambo ilakonzya kugwisya zintu zikonzya kuleta ntenda muchiindi chakubamba akusowa, akupa kuti chibelesyegwe kabotu mumilimo iiyandika kukwabilila busena.
4. Polystyrene (PS)
PS nipulasitiki iisalala loko alimwi iitayandiki mali manji iibelesyegwa kapati mukupakila zyakulya, zintu zyakubelesya, azintu zyakubelesya mumafooni. Bubotu bwayo bupati bubikkilizya:
- Kusalala kupati: PS ilijisi kusalala kubotu, kupa kuti zintu zitondezyegwe antangalala.
- Nchuubauba kuchita: PS nchuubauba kuchita mbuli thermoform mpawo ilakonzya kufwambaana kubumbwa muzibeela zikatazya kumvwisisisya.
- Muulo muniini: PS ilaa muulo musyoonto wakupanga, kupa kuti ibelesegwe mukupanga zintu zinji.
Bubi bwa PS mbuyumuyumu bwayo butakwe nguzu, bupa kuti itabi kabotu kutyoka mpawo itabelesyegwi pe kubelesyegwa muzintu ziyanda kuyuma kupati.
5. Polylactic Acid (PLA)
PLA nipulasitiki iikonzya kubola iibeleka kabotu kubusena, ibelesyegwa kapati mukupakila chakulya, zibelesyo zyabusilisi, antoomwe akuprinta kwa 3D. Bubotu bwayo bupati bubikkilizya:
- Kubeleka kabotu mubusena: PLA ilakonzya kubola mpawo ilazuzikizya ziyandikana mubusena.
- Kusalala kupati: PLA ilijisi kusalala kubotu, kupa kuti zintu zitondezyegwe antangalala.
- Kubelesegwa lubo: PLA ilakonzya kubelesegwa alimwi akubelesegwa lubo, ikucheesya kusowa zintu.
Bubi bwa PLA mbwakuti taikonzyi pe kupya, nkaambo ilakonzya kubola aawo nokwapya loko, aboobo chiyandikana kuti ibelesyegwe kabotu aawo nokwapya kapati.
| Zintu | Kusalala | Kukazya kupya | Kukazya Makemikalu | Nguzu zyaMuchini | Kujatikizya Busena | Muulo |
| KANYAMA KALELWA AMUUNZI MBULI MUBWA AKAKKITI | Chili mujulu | Aansi | Chili mujulu | Aakati aakati | Zikonzya kubelesegwa lubo | Aakati aakati |
| PP | Aansi | Chili mujulu | Chili mujulu | Aakati aakati | Aakati aakati | Aansi |
| PVC | Aakati aakati | Aakati aakati | Chili mujulu | Chili mujulu | Kufwaba | Aansi |
| PS | Chili mujulu | Aansi | Aakati aakati | Aansi | Kufwaba | Aansi |
| PLA | Chili mujulu | Aansi | Aakati aakati | Aakati aakati | Zikonzya kubola | Chili mujulu |
Ino mbuti mbotukonzya kusala pulasitiki mbotu yakupya?
Kusala chiinda kubota pulasitiki yakupanga mulilo kuyandika kulanga twaambo tunji, kubikkilizya azintu zibelesyegwa, ziyandikana zyakubelesya, antoomwe amali. Chakusanguna, nzila yakubelesya nchintu chipati mukusala zintu. Kupakila chakulya kuyandika kuba antangalala loko akukazyigwa amakemikalu, aboobo PET nchintu chibotu akaambo kakusalala kwacho akukazya makemikalu. Kuzibelesyo zyabusilisi, kukazyigwa kupya kapati alimwi akukonzya kweendelana azintu zipona zilayandika kapati, calo cipa kuti PP ibe nzila mbotu akaambo kakukazya kupya kapati alimwi akukazyanya amakemikalu. Kuyungizya waawo, zibelesyo zyakuyasya azimwi zibelesyegwa mumafakitali zilakonzya kuyanda PVC nkaambo kakuyuma kwayo, nikuba kuti taibeleki kabotu pe.
Muulo ulayandika kapati mukupanga zintu zipati. PP a PS kanjikanji zilayandisyigwa abasikupanga zintu akaambo kakuti taziduli mali manji, pesi kulizimwi zintu zisumpukide, PET iidula loko naakuti PLA iitanyonganyi busena ilakonzya kweelela. Alubo luzibo luvwula lwakukwabilila busena, ziyandikana zyabusena azyalo zilikuba chintu chiyandikana. PET iikonzya kubelesegwa alimwi a PLA iikonzya kubola zilijisi bubotu bupati mukubelesya zintu ziyandika kapati mubusena. Kumilimo iiyandika kusalala kupati kutondezya zintu, PET a PS nzintu zibotu zyakusala, kakuli zibelesyo zikwabilila kupya kapati nzibotu ku PP.
Kwiinda mukusala chintu chili kabotu, kubeleka kwachintu kulakonzya kuchitwa kabotu kuti kubelesegwe mumilimo yiindene. Notusala pulasitiki mbotu loko, nchintu chipati kulanga-langa bube bwachintu eecho, nzila yakubelesya, muulo, azintu ziyandikana mubusena oobo kuchitila kuti kube kusala kubotu, ikusumpula bubotu bwachintu akuzundana mumusika. Ndilangila kuti chibalo eechi chilakugwasya kumvwisisisya bube bwamapulasitiki aasiyene-siyene aapanga kupya mpawo usale kabotu.










